Jedwab

h1

Jedwab - jest włóknem, które pochodzi od zwierząt (jest pochodzenia białkowego). Jedwab uzyskuje się powszechnie z kokonu jedwabnika morwowego lub dębowego.

Na świecie produkuje się około 50 000 ton jedwabiu rocznie. Jest to bardzo mały wkład w przemyśle włókienniczym i jest to około 0,2 % globalnej produkcji włókien na świecie. Jedwab jest powszechnie uznawany za włókno luksusowe, stanowi niejednokrotnie o pozycji ekonomicznej posiadaczy wyrobów z jedwabiu, prezentuje także specyficzne właściwości, ponieważ od wielu lat ludzie doszukują się w nim właściwości leczniczych dla włosów i skóry, jest uznawany zarówno w świecie nauki jaki w świecie sportu jako “materiał oddychający”. Jedwab, dlatego, że posiada duże włókna – zmniejsza przewodnictwo ciepła i gdy jest zimno, trzyma powietrze blisko skóry, przez to jesteśmy ogrzewani, a jeżeli jest gorąco, to właściwości jedwabiu oddalają powietrze od ciała, dlatego też czujemy wtedy przyjemny chłód. Jedwab działa bardzo korzystnie na skórę oraz wykazuje działanie odprężające, jest także hypoalergiczny, dlatego poszwy i inne wyrobu z jedwabiu są dobrym rozwiązaniem dla ludzi cierpiących na alergię.

Historia jedwabiu sięga już starożytnych Chin. Najstarsze odkrycia archeologiczne wskazują, że już około 6000 lat przed naszą erą jedwab był znany ludzkości. Zostało znalezione chińskie podanie, w którym doszukuje się powstania jedwabiu.

W chińskim podaniu znaleziono bowiem informacje, że jedwab został przypadkowo odkryty przez żonę cesarza chińskiego Huang Ti. Ten właśnie cesarz zauważył, że prawdopodobnie jakiś szkodnik niszczy drzewa morwowe. Dlatego też poprosił swą żonę – Xi Lingshi, aby przyglądnęła się drzewom i może uda jej się odkryć co to za szkodnik sieje spustoszenie. Cesarzowa zauważyła małe larwy przędące kokony, które są błyszczące, a przypadek sprawił, że właśnie taki mały kokon wpadł cesarzowej do gorącej wody i cesarzowa odkryła, że składa się on z bardzo delikatnych nici, które można nawinąć na szpulkę tak jak zwykłą nić. Według legendy właśnie tak odkryto jak produkuje się jedwab, a tajemnica produkcji tego drogiego wówczas włókna była strzeżona w Chinach przez okres ponad 2000 lat. Dlatego też powstał znany Jedwabny Szlak, ponieważ właśnie tym szlakiem Chińczycy eksportowali jedwab, a tego, kto odważyłby się zdradzić tajemnice produkcji jedwabiu czekała pewna śmierć. Tajemnica produkcji jedwabiu została złamana w 550 roku. Dwaj mnisi zdradzili ją w Konstantynopolu władcy Bizancjum ( ówczesnego Cesarstwa Wschodniego ) - Justynianowi I, któremu bardzo zależało na tym aby poznać tajemnicę produkcji tego włókna, ponieważ było ono bardzo drogie w Europie. Dlatego też cesarz obiecał sowitą zapłatę dwóm mnichom, którzy eksportowali jedwab z Chin do Europy Jedwabnym Szlakiem. Mnisi zmęczeni ciężkimi podróżami jakie musieli przebywać aby sprzedawać jedwab na świecie oraz bojący się o własne życie, ponieważ wędrowali oni przez kraje dotknięte wojnami, postanowili zdradzić cesarzowi cały proces hodowli jedwabników oraz za bardzo sowitą zapłatą przetransportowali ponad 20000 jajeczek tychże owadów, chowając je na czas podróży w swych kijach, których używali do podpierania się. Tak właśnie, jak głosi legenda, rozpoczęto produkcję jedwabiu w Europie.

Tak więc przez wieki udoskonalano produkcję tego cennego włókna. Dziś produkcję jedwabiu możemy opisać w 4 fazach.

Pierwsza faza w produkcji jedwabiu, to produkowanie specjalnej karmy dla jedwabników, to znaczy uprawienie takich drzew, których liście są dobrym pokarmem dla tych owadów. Jedwabniki najbardziej lubią właśnie morwy, te drzewa, których niszczenie tak zaniepokoiło tysiące lat temu cesarza Chin. Dąb też dobrze spełnia swoją funkcję i jest dobrym pożywieniem dla jedwabników.

Poza tymi drzewami istnieją różne inne gatunki drzew, które mogą być pożywieniem dla naszych owadów, lecz doświadczenie podpowiada, że morwa i ewentualnie dąb , to te najlepsze drzewa.

Druga faza, to oczywiście hodowla jedwabników ,która odbywa się tylko przez 2 miesiące i tylko wiosną. Jaja przechowywane są w niskiej temperaturze. Wylęg jedwabników rozpoczyna się, gdy pokażą się na drzewach ( głównie na morwach ) pierwsze liście. Wylęg trwa 8 dni, a gąsienice żywią się liśćmi drzew, które to liście jedzą bez przerwy, nawet wtedy kiedy oddychają ( oddychanie u jedwabników odbywa się przez tchawki, które rozmieszczone są na całym ich ciele ). Jedwabniki rosną bardzo szybko, już po 4 tygodniach ich masa ciała zwiększa się 10 000 razy, a po około miesiącu po wylęgu jedwabniki przez 3 dni owijają swoje ciała w kokon. Wtedy to właśnie prowadzi się selekcję wśród owadów na te, które mają w przyszłości przepoczwarzyć się w motyla aby dać początek „nowemu pokoleniu” i na te z których otrzymamy jedwab.

Faza trzecia , to pozyskiwaniu włókna, a więc opisane wcześniej w chińskiej legendzie zanurzanie kokonów w gorącej wodzie. Następnie trzeba znaleźć koniec każdej nici jedwabnej i zwinąć ją na szpulkę. Jeden kokon da nam ponad 1,5 kilometra cieniutkiej nici jedwabnej.

Przędzenie – to czwarta i ostatnia faza produkcji jedwabiu i polega na tym, że nasze włókno jest poddane procesowi przędzenia aby można było z niego uzyskać przędzę jedwabną, która jest już bezpośrednio wykorzystywana do produkcji tkanin.

Tkaniny, jakie dzisiaj wytwarza się z jedwabiu najczęściej są pochodzenia sztucznego, z domieszkami. Z jedwabiu naturalnego wyróżnia się tkaniny takie jak:

Chiffon jest cienką tkaniną z jedwabiu naturalnego, ale może być produkowana także z jedwabiu sztucznego i syntetycznego, gładko barwiona.

Tafe wytwarza się z jedwabiu naturalnego, jest sztywna, gęsta, a używa się ją do produkcji sukien oraz pokryć na parasole.

Brokat to tkanina żakardowa, do produkcji której używa się nitek metalizowanych. Z tej tkaniny powstają suknie balowe oraz garsonki wizytowe.

Ciekawostki:



Sztuczny jedwab wynalazł chemik i przemysłowiec francuski H. Chardonnet w 1884 roku.